อีกหนึ่งวันสำคัญของชาวเกษตรกรประจำในเดือนพฤษภาคมนั่นคือ วันพืชมงคล ถือได้ว่าเป็นวันเริ่มต้นฤดูกาลการเพาะปลูก ซึ่งในวันสำคัญนี้จะมี พิธีแรกนาขวัญ หรือพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ซึ่งเป็นพิธีที่มีมาตั้งแต่ครั้งสมัยสุโขทัย ถือได้ว่าเป็นพิธีที่มีความเก่าแก่อย่างมากพิธีหนึ่ง เนื่องด้วยเพราะว่าประเทศไทยของเรานั้นเป็นเมืองแห่งเกษตรกรรมจึงมีพิธีนี้เพื่อสร้างขวัญและกำลังใจ เสริมความเป็นสิริมงคลให้แก่เกษตรกรทั่วประเทศ

เกษตรกรไทย

ถึง วันพืชมงคล จะมีมานาน ตรวจหวย เชื่อว่าบางท่านอาจจะยังไม่ทราบถึงประวัติความเป็นมาของวันสำคัญดังกล่าวนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร มีความสำคัญอย่างไร และในวันสำคัญนี้ทำพิธีอะไรบ้าง วันนี้เราจะมาเสริมความรู้ถึงวันสำคัญนี้เพื่อที่ประเพณีอันดีงามนี้ให้สืบทอดต่อไปยังลูกหลาน

ประวัติวันพืชมงคล

พิธีสำคัญนี้อย่างที่เกริ่นมาตอนต้นมีความเก่าแก่มาตั้งแต่เมื่อครั้งสมัยสุโขทัยในสมัยนั้นพระมหากษัตริย์จะเป็นประธานในพิธี ลงมือทำการไถนาด้วยพระองค์เองเลยทีเดียว แต่พอมาถึงสมัยกรุงศรีอยุทธยาพระมหากษัตริย์จะเป็เพียงประธานในงานพิธีและจะทรงถือศีลเป็นเวลา 3 วัน จนมาถึงในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ 1 ทรงโปรดเกล้าให้ข้าราชการผู้ใหญ่เป็นผู้ประกอบพิธีสำคัญนี้แทนพระองค์

เมื่อมาถึงในสมัยรัชกาลที่ 4 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้มีพิธีสงฆ์เพิ่มเข้าไปในพิธีต่าง ๆ ทุกพิธี จึงได้มีชื่อเรียกพิธีสำคัญนี้โดยรวมว่า พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เป็นพิธีเพื่อเพิ่มความมั่นใจ สร้างกำลังใจ ให้กับชาวนา และเกษตรกรซึ่งอาชีพดังกล่าวนี้ถือได้ว่าเป็นอาชีพที่สำคัญต่อความเป็นอยู่และเศรษฐกิจของประเทศไทยเลยทีเดียว

วันพืชมงคล

วันพืชมงคล

กำหนดการของวันพืชมงคล และการทำพิธีต่าง ๆ นั้นจะต้องดูฤกษ์ยาม ข้างขึ้น ข้างแรมกันก่อนเพื่อหาวันที่ดีที่สุดของแต่ละปีโดยจะต้องอยู่ภายในเดือน 6 เท่านั้น(นับเดือนตามตำราไทยโบราณ) สำหรับในปีนี้ วันพืชมงคลตรงกับวันจันทร์ที่ 10 พฤษภาคม 2564 แรม 14 ค่ำ เดือน 6 เพราะเหตุใดถึงต้องอยู่ในเดือน 6 นั่นเพราะว่าในเดือนนี้เป็นเดือนที่กำลังจะเข้าสู่ฤดูฝน เป็นช่วงระยะเวลาที่เหมาะสมที่ชาวไร่ ชาวนา เกษตรกรจะเริ่มเตรียมที่ทางสำหรับปลูกพืชพรรณ ทำนา

พระราชพิธีในวันพืชมงคล

ในปัจจุบันนี้การประกอบราชพิธีที่สำคัญนี้จะมีพิธีสำคัญ ๆ ด้วยกัน 2 วัน มีพระราชพิธีดังนี้

วันที่ 1 : การประกอบพระราชพิธีพืชมงคล

เป็นพระราชพิธีทางสงฆ์โดยจะประกอบพิธีที่ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระบรมมหาราชวัง โดยพระเจ้าอยู่หัวฯ และพระราชินี เมื่อพระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์จบแล้ว จากนั้นพระเจ้าอยู่หัวจะทรงเจิม พระราชทานธำมรงค์ กับพระแสงปฎัก สำหรับตำแหน่งพระยาแรกนาแก่ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ แล้วทรงหลั่งน้ำสังข์ พระราชทานใบมะตูม ทรงเจิมแก่เทพีทั้ง 4

พิธีมงคล

วันที่ 2 : การประกอบพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ

ในวันนี้พระยาแรกนา จะทำการประกอบพิธีด้วยการเสี่ยงทายผ้า 3 ผืน ที่มีความยาวแตกต่างกัน ซึ่งการเลือกผ้านี้เป็นการเสี่ยงทายเกี่ยวกับน้ำฝนในปีนั้นจะมากหรือน้อย หรือพอประมาณ และจะนุ่งผ้าผืนที่เสี่ยงทายมาไปประกอบพิธีไถนาพร้อมเทพีคู่หาบทั้ง 4 ซึ่งจัดเป็นประจำที่ท้องสนามหลวงโดยจะมีคณะพราหม์เดินร่วมขบวนพร้อมสวดและเป่าสังข์ไปด้วยจนไถนาเสร็จ

จากนั้นจะเป็นการเสี่ยงทายของพระโค โดยจะมีอาหารเสี่ยงทาย 7 ชนิด ได้แก่ เมล็ดข้าว ถั่ว ข้าวโพด หญ้า เมล็ดงา น้ำ และเหล้า ซึ่งของกินแต่ละอย่างจะมีความหมายแตกต่างกันใช้ทำนายเหตุการณ์ในปีนั้น ๆ เมื่อเสร็จพิธีอันเป็นมงคลแล้วจะให้ประชาชนที่เข้าร่วมงานได้เข้าไปเก็บเมล็ดข้าวเปลือกเพื่อนำไปผสมข้าวที่จะปลูกในปีนั้นของตัวเอง

พระโคเสี่ยงทาย

วันพืชมงคล ปี64

แต่สำหรับในปี 2564 นี้เนื่องจากเกิดการระบาดของโควิด-19 ทำให้พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ไม่สามารถจัดได้ตามปกติ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงขอพระราชาอนุญาตจากในหลวงรัชกาลที่ 4 ประกอบพิธีปลุกเสกพันธุ์ข้าวพระราชทาน ไปเป็นพันธุ์ข้างในการเพาะปลุกให้กับเกษตรกรทั่วประเทศ อีกทั้งยังเป็การเสริมกำลังใจและความสิริมงคลอีกด้วย

ทั้งนี้ทรงโปรดเกล้าให้ พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ ประธานองคมนตรี เป็นประธานฝ่ายฆราวาสในพิธีปลุกเสกเมล็ดพันธุ์ข้าวพระราชทาน โดยสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เสด็จทรงเป็นประธานฝ่ายสงฆ์ในการประกอบพิธีปลุกเสกเมล็ดพันธุ์ข้าวพระราชทานและพืชพันธุ์ต่าง ๆ พร้อมทั้งพระมหาราชครูพิธีศรีวิสุทธิคุณ เป็นประธานฝ่ายพราหมณ์ ที่ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ไปในวันที่อาทิตย์ที่ 9 พฤษภาคม 2564 ที่ผ่านมา โดยเมล็ดพันธุ์ข้าวพระราชทานทั้งหมดมี 5 พันธุ์ด้วยกันคือ

พิธีปลุกเสกข้าว
  1. พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 : เป็นพันธุ์ข้าวเจ้าที่ทนแล้งได้ดีพอสมควร ลักษณะของเมล็ดใส ทนต่อดินที่มีสภาพดินเปรี้ยว และดินเค็ม คุรภาพของข้าวดี เมื่อหุงต้มจะอ่อนนุ่มมีกลิ่นหอม
  2. เมล็ดพันธุ์ปทุมธานี 1 : คุณภาพของพันธุ์ข้าวเจ้าจะคล้าย ๆ กับ ขาวดอกมะลิ 105 แต่จะทนทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และเพลี้ยกระโดหลังขาว รวมไปถึงโรคไหม้ และโรคขอบใบแห้งได้ดี
  3. พันธุ์ กข 43 : เป็นพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพดีในการหุงต้ม ข้าวสุกจะนุ่มและมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ ค่อนข้างจะทนทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และโรคใบไหม้
  4. พันธุ์ กข 6 : เป็นเมล็ดพันธุ์ข้าวเหนียวที่ทนแล้งได้ดี กว่าพันธุืเหนียวสันป่าตอง ให้ผลผลิตได้สูง เมื่อหุงต้มจะมีกลิ่นหอม มีความต้านทานโรคใบจุดสีน้ำตาล
  5. พันธุ์ กข 79 : ข้าวพันธุ์นี้จะมีอมิโลสต่ำ ให้ผลผลิตสูง เมื่อหุงต้มจะสุกนุ่ม ทนทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และโรคใบไหม้

สำหรับพันธุ์ข้าวทั้ง 5 ชนิดนี้เมื่อผ่านพิธีปลุกเสก ทำขวัญข้าวเพื่อให้ปลอดจากโรคและเจริญงอกงามสมบูรณ์ แล้วจะนำไปบรรจุลงซองเพื่อนำไปแจกจ่ายให้กับประชาชนทั่วไปที่สนใจ และให้กับชาวนาทั่วประเทศ นำไปเป็นขวัญข้าว เป็นของมงคล มิ่งขวัญกับอาชีพเกษตรกรของตนเอง

พันธุ์ข้าวในพิธี

เพราะเหตุใดจึงมีความเชื่อที่ว่า พันธุ์ข้าวในพิธีเป็นของมงคลที่ต้องหามาบูชา

ถ้าจะให้กล่าวกันตรง ๆ เลยนั่นก็เพราะว่าตามความเชื่อข้าวนั้นมี พระแม่โพสพ คอยดูแลพืชพรรณข้าว และอีกหนึ่งความเชื่อในเรื่องการทำพิธีปลุกเสก นั้นเป็นการอัญเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทวดา มาร่วมกันประสิทธิ์ประสาทพรให้แก่สิ่งของที่เข้าพิธีให้เป็นของศักดิ์สิทธิ์ เป็นของมงคล ที่ใครมีเก็บไว้เก็บจะเกิดความเจริญรุ่งเรือง มีแต่สิ่งดี ๆ เข้ามา และเป็นสิริมงคลต่อตนเอง

ทั้งนี้ พันธุ์ข้าวทั้ง 5 ในวันพืชมงคลของปีนี้ได้ผ่านพิธีปลุกเสก ณ  พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งถือได้ว่าเป็นพันธุ์ข้าวที่ศักดิ์สิทธิ์เหมาะควรอย่างยิ่งที่จะมีเก็บไว้บูชาอย่างยิ่ง

สรุป

วันพืชมงคล ยังถือว่าเป็น วันเกษตรกรไทย อีกด้วย ในวันสำคัญนี้จะมีพิธีทั้งทางสงฆ์และทางพราหมณ์ และยังมีพิธีปลุกเสกพันธุ์ข้าว ซึ่งหากเป็นปีก่อน ๆ ต้องเข้าไปแย่งเก็บกันที่ท้องสนามหลวงหลังจากเสร็จพิธี แต่ในปีนี้งดพระราชพิธีที่ท้องสนามหลวง แต่ก็ยังคงมีพิธีปลุกเสกพันธุ์ข้าว และจะนำมาแจกจ่ายให้กับผู้สนใจ

ซึ่งถือได้ว่าพืชพันธุ์ข้าวที่ผ่านพิธีปลุกเสกนั้นเป็นของศักดิ์สิทธิ์ที่ต้องมีบูชา เพื่อให้เกิดความเจริญรุ่งเรือง มีแต่สิ่งดี ๆ เข้ามา และเป็นสิริมงคลต่อตนเอง หากท่านใดสนใจรับแจกพันธุ์ข้างต้องติดตามข่าวกัน โดยกระทรวงเกษตรฯ จะกำหนดวันและเวลาที่เหมาะสมอีกครั้ง

บทความที่น่าสนใจ

วิเคราะห์เลขเด็ด สถิติ หวย ออก วัน ที่ 16 พฤษภาคม ย้อนหลัง
ทำนายฝันลึกลับ ฝันเห็นพระจันทร์ พาให้หวย รวยโชคลาภ
รู้ไว้ใช่ว่า คำศัพท์หวย คำศัพท์พารวย
ทำนายความฝัน ฝันเห็นตัวเงินตัวทอง พร้อมเลขเด็ดๆ งวดนี้
ฝันเห็นงู คำทำนายความฝัน พร้อมเลขเด็ดแม่นๆ สำหรับงวดนี้

ขอบคุณภาพจาก ไทยรัฐ สำนักงานข่าวไทย